Als procesadvocaat word ik regelmatig op pad gestuurd om niet betalende debiteuren te motiveren tot het trekken van de portemonnee. Niets is zo irritant als een schuldenaar die smoesjes verzint om onder zijn verplichtingen uit te komen en daarmee de leverancier als bank gebruikt, gratis wel te verstaan!

Ik heb geleerd daar te knijpen waar het zeer doet want half zachte maatregelen helpen niet. Het faillissement aanvragen stimuleert vaak enorm, maar is riskant. Beslag leggen is een probaat alternatief, maar waarop? Beslag op het huis, de auto, de inboedel, de klokken van oma en zelfs de fietsen van de kinderen doet geen pijn. Dat ligt er, maar het eet verder geen brood. Beslag op de chihuahua van mevrouw wil nog wel eens helpen, vooral op de middag vóór kerst. Maar dan moet het scharminkel wel waarde hebben, anders wordt geen verlof verleend.

De bankrekening van meneer biedt dan uitkomst. Een derdenbeslag op de rekening blokkeert het hele saldo en dat wordt direct bevroren. Als je niet weet bij welke bank de debiteur een rekening aanhoudt, kan multibankbeslag gelegd worden. Dat is een schot hagel van de deurwaarder bij alle grote banken in de hoop er ten minste één te treffen. Gelukkig zijn er nog deurwaarders die dit doen, ondanks een uitspraak van het hof Amsterdam uit 2015, dat het multibankbeslag tuchtrechtelijk laakbaar oordeelde omdat er geen ‘gerechtvaardigd vermoeden van rekeninghouderschap’ is.

Ook de Hoge Raad vindt dat rekening gehouden moet worden met het beginsel van proportionaliteit en subsidiariteit. Maar daarmee is het probleem niet opgelost als je de rekeningen van de debiteur niet kent.

Per 18 januari 2017 is de Europese Bankbeslag Verordening van toepassing, die zou mogelijk soelaas kunnen bieden. Die verordening schrijft voor dat buitenlandse crediteuren bij een nationale autoriteit informatie op kunnen vragen over de rekeninggegevens van de debiteur. Dat zal de willekeur van het multibankbeslag in de toekomst misschien uit de wereld helpen. Maar tot die tijd: knijpen waar het zeer doet!